Γενικές Πληροφορίες

Κάθε ολοκληρωμένο σύστημα αποχέτευσης μιας περιοχής χωρίζεται, για πρακτικούς λόγους, σε τέσσερα τμήματα:

1. Το δίκτυο αγωγών και φρεατίων συλλογής και μεταφοράς του νερού της βροχής (δίκτυο ομβρίων).

2. Το δίκτυο αγωγών και φρεατίων για τη συλλογή και τη μεταφορά των υγρών αποβλήτων (δίκτυο ακαθάρτων).

3. Τις εγκαταστάσεις επεξεργασίας των υγρών αποβλήτων (λυμάτων) (ΕΕΛ).

4. Το σύστημα διάθεσης για την κατάλληλη διασπορά των εκροών των ομβρίων και των ΕΕΛ σε κατάλληλο αποδέκτη (θάλασσα, ποτάμι, έδαφος).

Υπάρχουν δύο βασικοί τύποι δικτύων αποχέτευσης που σχετίζονται άμεσα με τη δημόσια υγεία και το περιβάλλον: α) Το παντορροϊκό (combined) σύστημα, όπου αποχετεύονται μαζί τα όμβρια νερά (stormwater) και τα λύματα (wastewater) ή βιομηχανικά απόβλητα (industrialwastes) και β) το χωριστικό (separate) σύστημα, στο οποίο υπάρχουν δύο ανεξάρτητα δίκτυα, ένα για τα βρόχινα νερά και ένα για τα ακάθαρτα. Υπάρχουν και μεικτά συστήματα όπου ένα μέρος είναι χωριστικό και ένα παντορροϊκό. Το δίκτυο ομβρίων μεταφέρει μέσω κεντρικού συλλεκτικού αγωγού τα νερά της βροχής εκτός πόλεων, σε κατάλληλους αποδέκτες. Το δίκτυο ακαθάρτων τα μεταφέρει στις ΕΕΛ.

Τα πρώτα δίκτυα που κατασκευάστηκαν στις πόλεις ήταν δίκτυα συλλογής και διάθεσης του βρόχινου νερού. Μάλιστα μέχρι το 1850 υπήρχε απαγόρευση της διάθεσης λυμάτων σε αυτά. Σήμερα τα δίκτυα κατασκευάζονται ως χωριστικά, αν και τα παλαιά δίκτυα είναι παντορροϊκά. Από την πλευρά της δημόσιας υγείας και προστασίας του περιβάλλοντος προτιμάται, με μεγαλύτερο κόστος, ειδικά όταν προβλέπεται η επεξεργασία των λυμάτων, το χωριστικό σύστημα. Οι αγωγοί για τα λύματα, λόγω μικρού σχετικά υδραυλικού φορτίου, έχουν μικρή διάμετρο και μπορεί να τοποθετηθούν σε σχετικά μικρά βάθη και μεγάλο μήκος, ώστε να απομακρυνθεί η εγκατάσταση καθαρισμού και το σημείο εκβολής από την κατοικημένη περιοχή. Επίσης, αποφεύγεται η ρύπανση των αποδεκτών από τις υποχρεωτικές υπερχειλίσεις των μεικτών αγωγών σε ώρα υψηλής βροχόπτωσης (καταιγίδας). Τέλος εξασφαλίζονται καλύτερες συνθήκες ροής και μεγαλύτερες ταχύτητες στους χωριστούς αγωγούς των λυμάτων, με τη μικρή διάμετρο.

Το δίκτυο λυμάτων συλλέγει τα αστικά λύματα και τα μεταφέρει στις εγκαταστάσεις επεξεργασίας λυμάτων (ΕΕΛ) ή ακόμα και χωρίς επεξεργασία, κατά παράβαση των νόμων και των βασικών αρχών προστασίας του περιβάλλοντος, σε φυσικούς αποδέκτες.

Τα λύματα από τις οικίες, τα καταστήματα, τα εστιατόρια κ.λπ. μεταφέρονται στο δίκτυο των λυμάτων και μέσω ενός κεντρικού αγωγού στις ΕΕΛ. Πρέπει να αναφερθεί πως παρά το γεγονός ότι προτιμάται η μεταφορά με φυσική ροή (ελάχιστη ταχύτητα ροής 0,6 m/s), πολλές φορές αυτό δεν είναι δυνατό λόγω του ανάγλυφου της περιοχής, οπότε χρησιμοποιούνται αντλιοστάσια λυμάτων.

Οι αγωγοί τοποθετούνται σε σκάμματα, σε βάθος τουλάχιστον 1,6 m.Σε κάθε περίπτωση πάντως, κάτω από τους αγωγούς ύδρευσης ή ομβρίων, όταν τοποθετούνται στο ίδιο σκάμμα.

Στο δίκτυο αποχέτευσης ανά τακτά μήκη (50-80 m) κατασκευάζονται φρεάτια επίσκεψης για τον καθαρισμό και τον έλεγχο του δικτύου. Φρεάτια επίσκεψης κατασκευάζονται επίσης και σε σημεία αλλαγής διεύθυνσης του δικτύου. Αυτά μπορεί να είναι κυκλικά με ελάχιστη διάμετρο 1,2 m ή ορθογωνικά με ελάχιστο

πλάτος 1,5 m. Το βάθος τους εξαρτάται από το βάθος του αγωγού και κυμαίνεται από 1,5-5,0 m. Φέρουν χυτοσιδηρό κάλυμμα βαρέος τύπου.

Στο δάπεδο του φρεατίου αποχέτευσης εγκιβωτίζεται ο σωλήνας μέχρι το μέσο στο σκυρόδεμα και ανοίγεται το επάνω μέρος του ώστε να είναι εύκολος ο καθαρισμός των σωλήνων σε περίπτωση απόφραξής τους. Το δάπεδο χρειάζεται να έχει κατάλληλη κλίση, ώστε να μην αποτίθενται στερεά υπολείμματα, ενώ σε περίπτωση υπερχείλισης όλα τα λύματα πρέπει να οδεύουν πάλι στο εσωτερικό του ανοιχτού σωλήνα. Σε όλα τα φρεάτια αποχέτευσης με βάθος μεγαλύτερο από 1 m τοποθετούνται βαθμίδες.

Το δίκτυο αποχέτευσης κατασκευάζεται από σωλήνες πολυβινυλοχλωριδίου (PVC) ή τσιμεντένιους σωλήνες κατάλληλης διαμέτρου, εξαρτώμενης από την παροχή των λυμάτων και κυμαινόμενης από 4 έως 144 ίντσες. Τα χαρακτηριστικά των σωληνώσεων λυμάτων είναι:

  • Μεγάλη διάρκεια ζωής.
  • Ικανότητα αντίστασης σε εκδορές.
  • Αδιαπέραστα τοιχώματα στα λύματα.
  • Ικανοποιητική αντοχή στα φορτία των υπερκείμενων εδαφών και αυτοκινήτων.
  • Αντοχή σε χημική και ηλεκτρολυτική διάβρωση.

Το κόστος κατασκευής ενός δικτύου αποχέτευσης εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, όπως

  • Το ανάγλυφο της περιοχής
  • Το βάθος του σκάμματος
  • Το είδος του υπεδάφους (βραχώδες, ημιβραχώδες κλπ.)
  • Η παροχή των λυμάτων